Bilgi Bankası

Nasıl işitiriz?

Kulağın üç ana kısmı vardır - dış kulak, orta kulak ve iç kulak. Her bölümün, kulağa giren ses dalgalarının beynin anlayabileceği elektrik dürtülerine dönüşmesini sağlayan özel bir işlevi vardır. Dış kulak, ses dalgalarını toplar ve orta kulağa yönlendirir. Orta kulak sesi güçlendirir ve iç kulağa gönderir. İç kulak da ses titreşimlerini, işitme sinirlerinden beyne giden elektrik dürtülerine dönüştürür.

İşitme Kaybı Tipleri

İşitme sisteminin herhangi bir kısmı işlev göremediğinde sonuç işitme kaybı olur. Birçok işitme kaybı tipi vardır :

Kondüktif (iletim) işitmekaybına dış veya orta kulakta meydana gelen hasar sebep olur. Kondüktif kayıpta ses dalgaları, dış veya orta kulakta hareket ederken engellenir. Ses etkili bir şekilde iletilemediğinden iç kulağa ulaşan ses enerjisi daha zayıf veya yumuşak hale gelir. Kondüktif kayıp; enfeksiyon, aşırı kulak kiri birikmesi, orta kulakta sıvı olması, orta kulak kemiğine zarar gelmesi, kulak zarında delik veya kulak kanalında yabancı madde olmasından kaynaklanabilir.

Emareler/semptomlar şu şekilde gelişebilir:

Konuşma veya diğer sesleri zayıf veya boğuk algılama
Kulak ağrısı veya kulaktan akıntı gelmesi
Dış kulakta kızarıklık veya şişme
Kulakta baskı veya doluluk hissi





Sensörinöral İşitme Kaybı

Sensörinöral işitme kaybına iç kulakta meydana gelen bir hasar sebep olur. Ses dalgaları dış kulak ve orta kulaktan normal geçer ancak iç kulağın titreşimleri alma veya titreşimleri beyne gönderme yeteneği olmaz. Buna ayrıca "sinir sağırlığı" da denir ve genelde her iki kulakta da meydana gelir. Sensörinöral kayıp; enfeksiyon, hastalık, bazı ilaçlar, aşırı gürültü, doğum kusurları ve yaşlanmadan kaynaklanabilir.

Emareler/semptomlar şu şekilde gelişebilir:

Konuşma ve diğer sesleri çarpık veya zor anlama
Bazı perdelerin işitilmesinde zorluk (genelde yüksek perdeler)
Sürekli veya periyodik bir çınlama ya da vızıldama sesi duyma
Arka plan gürültüsü varken konuşmaları anlamada zorluk



Karma ( Mikst) İşitme Kaybı

Karma ( Mikst) işitmekaybına , dış/orta kulak ve iç kulakta meydana gelen bir hasar sebep olur. Tipik olarak ses dalgaları iç kulağa etkili bir şekilde iletilemez ve titreşimler iç kulağa varınca alınmaz veya beyne gönderilemez. Dolayısıyla, karma işitme kaybı kondüktif ve sensörinöral işitme kaybının bir kombinasyonudur.

Emareler/semptomlar şu şekilde gelişebilir:

Bakınız Kondüktif işitme kaybı ve "Sensörinöral işitme kaybı başlığı altında Emareler/Semptomlar.



Merkezi İşitme Kaybı

Merkezi İşitme Kaybına,işitme siniri veya işitme merkezlerinde meydana gelen bir hasar sebep olur. Ses dalgaları kulağın her üç kısmına da normal olarak aktarılır ancak işitme siniri, elektrik dürtüleri beyne gönderemez veya beynin işitme merkezleri sinyalleri doğru alamaz. Merkezi bir kayıp, başta yaralanma, hastalık veya tümörlerden sebep görülebilir.

Emareler/semptomlar şu şekilde gelişebilir: kişi sesleri tespit eder ancak anlayıp işleyemez.



Konuşmaları ve diğer sesleri duyamama, ırk, yaş veya cinsiyete bakılmaksızın her bireyde görülebilir. Sadece Amerika Birleşik Devletlerinde bile yaklaşık 28 milyon kişide bir çeşit işitme rahatsızlığı görülmekte olup bir milyondan fazla okul çağındaki çocukta, konuşma/dil gelişimi ve eğitimini önemli derecede etkileyebilecek işitme kaybı vardır. İşitme kaybı geçici veya kalıcı olabildiği gibi hafif veya güçlü de olabilir. Neyse ki birçok durumda, işitme özrü olan kişilerin iletişim yeteneğini geliştirmek için yapılabilecek şeyler vardır. Birçoğu için işitme cihazı satın almak, işitmelerini düzeltme ve etraflarındaki dünyayla tekrar bağlantılarını kurmadaki ilk adımdır..

İşitme Kaybı Belirtileri

Özellikle arka plan gürültüsü varken konuşmaları duymada zorluk
İnsanlara sıkça söylediklerini tekrar ettirme
birinin dediğini yanlış anlama
telefonda işitime zorluğu
TV veya radyo sesinin odada diğerlerinin tercih ettiği düzeyden daha çok olmasını isteme
İnsanları konuşurken mırıldanıyormuş gibi algılama
Bazı ses veya perdeleri duymada zorluk
Ne söylendiğinden emin olmadığınız zaman başınızı sallayarak anlaşma
İşitme çok zor ve külfetli olduğundan konuşmalardan uzak kalma
Ne söylediklerini takip edebilmek için dudak okuma
Bir konuşmayı duyma veya ayak uydurma zorluğu..

İşitme Kaybının Teşhisi

İşitme kaybının erken teşhisi ve tedavisi çok önemlidir. Herhangi bir işitme kaybından şüphelenirseniz komple bir işitme değerlendirmesi için derhal işitme uzmanına danışınız. İşitme değerlendirmesinin tipik olarak parçası olan testler aşağıdadır.

Odyometrik Test
Duyabileceğiniz en yumuşak tonları ölçmek için özel bir makine (odyometre) kullanılır. Çeşitli seviyelerde, düşükten yükseğe çeşitli ton/perdeler duyacaksınız. Test edilen perdeler, günlük konuşmada bulunanları kapsar. Tonları duyduğunuz zaman elinizi kaldırmanız veya bir tuşa basmanız istenecektir. İşitme uzmanı, cevaplarınıza dayanarak, her perdede duyabileceğiniz en yumuşak tonları belirleyip bunları odyogram adı verilen bir grafiğe kaydedecektir. Odyogram, sizdeki işitme kaybının tip ve derecesinin tespitine yardımcı olur.

İnımitans testi
Bu testler, orta kulağın sesi iletme yeteneğini ölçer. Bu testler, orta kulak boşluğunda sıvı birikimi, kulak zarında delik veya orta kulakta başka problemler olduğunu tespit edebilir.

Konuşma testi
Değerlendirmeniz esnasında sizden sadece çeşitli tonlara cevap vermeniz değil aynı zamanda ya sözcük ya da cümle şeklinde konuşmayı dinleme ve cevap vermeniz de istenecektir. Bu sayede, işitme uzmanınız konuşmayı tespit ve ayırt etme yeteneğinizle ilgili bilgileri elde etmiş olacaktır.

Bir İşitme Cihazı Nasıl Çalışır?

Ses, işitme cihazına küçük bir açıklıktan girer ve mikrofon tarafından karşılanır. İşitme cihazının içinde sesi yükselten bir amplifikatör vardır. Yükselen ses işitme cihazından bir hoparlör (alıcı) aracılığıyla çıkar ve kulak kanalına yönlendirilir. Küçük bir pil, işitme cihazına güç verir. İşitme cihazının modeline bağlı olarak ses ya otomatik olarak işitme cihazı tarafından ayarlanır ya da işitme cihazı üzerindeki küçük bir kontrol düğmesiyle kullanıcı tarafından ayarlanır.

İşitme Cihazı Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Öncelikle, komple bir işitme değerlendirmesi için işitme uzmanınıza danışın.
işitme cihazının potansiyel yarar sağlayıp sağlamayacağını işitme uzmanınıza danışın. Eğer sağlayacaksa, hangi işitme cihazı tipi ve devresinin size uygun olduğunu tespit edin.Eğitimli bir müşteri olun. İşitme cihazı uzmanının sunduğu işitme cihazı markalarını bulup literatürden araştırın. Daha fazla bilgi için imalatçının ve Türkiye distribütörünün web sitelerine bakın. İşitme cihazı uzmanınızın tavsiye ettiği ürünlerin işitme cihazı imalatçısının sunduğu yararları doğrulayan bir araştırma olup olmadığını araştırın.Doktorunuzla görüşün ve işitme cihazı önerisi ve kullanımı hakkında tıbbi yardım alın.Bir deneme süresi isteyin ve satın alma ve garanti süreleri anlaşılana kadar soru sormaya devam edin. Randevularınıza bir akrabanız veya arkadaşınızla gidin. Tıbbi durum can sıkıcı olabilir. Hemen önemli bilgiler elde edebilme şansınız yüksektir. Uzmanın ofisinden çıktıktan sonra başka birilerini dinlemek ve not almak fark yaratacaktır.

İşitme cihazı uzmanınızın sizin için programladığı tüm randevulara uyun. Cihazın ilk fitting işleminden sonra ve ayarlama sürecinden işitme cihazı uzmanınızla irtibat halinde kalın. İşitme cihazı çalışmıyorsa, kulağınızı acıtıyorsa veya kulağınızda iken çınlıyorsa derhal uzmanınızı arayın.İşitme cihazı uzmanınızın, dudak okuma sınıfları, kulak rehabilitasyon programları, işitme kaybı literatürleri ve amplifikasyon da dahil önerebileceği diğer hizmetlerden ve işitme cihazınızın ayarlanması ve onarımı hakkındaki rehberliğinden faydalanın. Eğer bilgi mevcut değilse, hangi hizmetleri sunduklarını işitme cihazı uzmanınıza sorun. Hem iyi hem de kötü olmak üzere günlük dinleme tecrübelerinizin bir günlüğünü tutun. Bu sayede, kontrol randevularında işitme cihazı uzmanınıza değerli bilgileri götürmüş olacaksınız. En iyi avukatınızın kendiniz olduğunu unutmayın. Randevunuzdan önce soracağınız soruları bir not defterine yazın ve beraberinizde götürün. Not defterinizde listelenen soruları sorup cevapları yazın.

Size önerilen işitme cihazının kalite sertifikalarını inceleyin alacağınız işitme cihazının CE , FDA gibi kalite sertifikaları olmasına dikkat edin. Size önerilen işitme cihazının Türkiye distribütörünün TSE satış sonrası hizmetleri yeterlilik belgesi sahibi olup olmadığını sorgulayınız Size işitme cihazı ile beraber T.C. Sanayi Bakanlığı onaylı ve en az 2 yıl süre geçerli bir garanti belgesi verilmesini isteyiniz.

İşitme Cihazı Tipleri

Tamamen Kanal İçi (CIC)
Hafif ile orta-ciddi derecede işitme kaybı için
Çok küçük bir parça işitme cihazı
Tüm parçalar custom-fit, sert kalıplı plastik bir koruma kutusu içindedir
Kulak kanalında zor görünür veya hiç görünmez

Mini Kanal (MC)
Hafif ile orta-ciddi derecede işitme kaybı için
Küçük bir parça işitme cihazı
Tüm parçalar custom-fit, sert kalıplı plastik bir koruma kutusu içindedir
Büyük kısmı kulak kanalının içine oturur ve kulak kanalının dışına çok azı taşar
kulakta zor görülür

Kanal İçi (ITC)

Güçlü Kanal içi (ITC-P)
Hafif ile orta -ciddi derecede işitme kaybı için
Küçük bir parça işitme cihazı
Tüm parçalar custom-fit, sert kalıplı plastik bir koruma kutusu içindedir
Kulak kanalının dışına oturur
Kulakta az görülür

Yarım Shell (HS)
Orta ile ciddi işitme kaybı içindir
Daha büyük bir parça işitme cihazı
Tüm parçalar custom-fit, sert kalıplı plastik bir koruma kutusu içindedir -Kulak kasesinin bir kısmını doldurur
Kulakta görülür

Kulak İçi (İTE)
Orta ile ciddi işitme kaybı içindir
Daha büyük bir parça işitme cihazı
Tüm parçalar custom-fit, sert kalıplı plastik bir koruma kutusu içindedir -Kulak kasesinin bir kısmını doldurur
Kulakta görülür

Kulak Arkası (BTE)
Orta ile derin işitme kaybı içindir
daha büyük iki parçalı işitme cihazı
Tüm parçalar kulak arkasına takılan bir kutu içindedir
Kulak arkasına sert kalıplı plastik bir kutu takılır ve custom-fit kulak kalıbı kulaktan dışarı çıkar
Kabin rengi ve kulak kalıbı rengine göre görülebilir

Dijital İşitme Cihazı Nedir

Günümüzde DİJİTAL terimi çok fazla kullanılmakta. "Dijital" terimi, işitme cihazlarıyla ilgili olarak kullanılıyorsa işitme cihazının %100 dijital olduğu anlamına gelir. Yan işitme cihazının "komple bir bilgisayar" olduğu anlamına gelir. 1990'ların ortasından beri piyasada %100 dijital işitme cihazı vardır. %100 dijital işitme cihazları, analog bilgileri dijital bir sinyale dönüştürür ve duymak istediğiniz konuşma bilgilerini maksimum düzeye çıkarmak için sesi işlerken duymak istemediğiniz seslerin amplifikasyonunu azaltır.

Dijital teknoloji olağanüstü bir teknoloji olup odyologun işitme cihazının ses kalitesi ve sesliliği üzerinde maksimum kontrolü olmasını sağlar. En önemlisi dijital teknoloji, odyologun işitme cihazların sesini ihtiyacınız olan ve duymak istediğiniz düzeye göre ayarlamasını sağlar. Özetle en iyi teknolojiyi istiyorsanız %100 dijital işitme cihazı alın

Neden Yeni İşitme Cihazı Kullanırken Sesim Farklı Geliyor?

İlk defa işitme cihazı taktığınız zaman büyük olasılıkla kendi sesinizin farklı geldiğini fark edeceksiniz! Sesinizin işitme cihazından güçlendiğini duyacaksınız, bu hissi bazı kişiler "tıkanma" veya sesinin yankılanması olarak tarif eder. Bu durum normaldir ve yeni işitme cihazınıza alıştıktan ve ses kontrollerini ayarlamayı öğrendikten sonra birkaç gün içinde normale dönecektir. Ancak bunların ilk birkaç günden uzun sürmesi ve dayanılmaz olması halinde odyologların bu semptomları hafifletmek için yapabilecekleri bazı ayarlamalar vardır.

Çift Kulakta İşitme Cihazı? Gerçekten iki tane cihaza ihtiyacım var mı?


EVET! Temel olarak eğer işitme kaybı olan iki kulağınız varsa ve her iki kulak da işitme cihazından faydalanabiliyorsa iki işitme cihazına ihtiyacınız olacak. Sadece bir işitme cihazıyla "atlatabilmeyi" umduğunuzu biliyorum ama bunu insanlar senelerdir deniyorlar ve işe yaramıyor.

2005 senesinde tüm işitme cihazı kullanıcılarının yüzde 86'sı her iki kulakta da işitme cihazı kullanıyorlardı, işte sebebi...

sadece bir kulakla doğan "normal" hayvan olmadığını bilmek gerekiyor. Basit bir dille iki kulağınız var çünkü iki kulağa ihtiyacınız var. Sesi sadece bir kulakta güçlendirmeye çalışırsanız bunu çok iyi yapamazsınız. En iyi işitme cihazı bile tek bir kulakta takıldığı zaman "donuk" veya "boğuk" bir ses çıkaracaktır.

Sesin nereden geldiğini anlatmak için iki kulağa ihtiyacınız var. Yer, uyarı sinyaller, alarm sesleri ve tabii ki konuşmaların kaynağının tespit edilmesinde çok önemlidir.

Her iki kulağın birlikte kullanılması, merkezi sinir sisteminizin (beyniniz) daha iyi odaklanmasını ve duymak istemediğiniz (arka plan sesleri) daha az veya daha fazla "rahatsız edici" sesleri azaltırken duymak istediğiniz (insan sesi) sesleri işler. Kendi başına çalışan bir kulak bunu iyi yapamaz. Beynin, iki kulaktan gelen seslerin yüksekliği, perdesi ve zamanlamasını karşılaştırması gerekir!

Gözlerinizi kullanmanız gibi bir şey. Eğer bir gözünüzü kaparsanız derinlik algısı alamazsınız. Başka bir ifadeyle eğer birini kapatırsanız önünüzdekinin ne kadar uzakta olduğunu söylemek çok zor olur. Okuması da zorlaşır ve dünyanın görsel algısını yapmaya çalıştıkça daha hızlı şekilde yorulursunuz. Tabii ki uzağı gören iki gözünüz veya yakını gören iki gözünüz olsaydı bu tek gözlülükten bahsetmenize bile gerek kalmayacaktı ve bu da tek işitme cihazı kullanmaya çok benzer.

Aynı şeyi duyan iki kulağınız olduğunu farz edersek, iki kulakla işitmenin ne kadar önemli olduğunu daha iyi anlamak için küçük bir deney yapalım:

İlk olarak kulak kanalınızın (tragus) önündeki küçük etli kısma kulak kanalınızın içine doğru hafifçe bastırarak sadece bir kulağınızı kapatın. Basınç uygulamayın, canınızı acıtmayın. Sadece sesin kulağa girmesini engellemek için kulak kanalınızı kapatın. Tv izlerken veya radyo dinlerken ya da eşinizle konuşurken yaklaşık on dakika o kulağı kapalı tutun. Tam on dakika sonra parmağınızı çekin. Ne büyük fark değil mi!

Çift kulakta işitme, tek kulaklı dinlemede elde edilemeyen bir ses kalitesi sağlar. Konuşmaları net bir şekilde anlayabilme, özellikle de zorlu ve gürültü ortamlarda, her iki kulağı kullanarak daha kolaydır. Ayrıca iki işitme cihazı kullanılması kişilerin sadece "iyi" olduğunuz taraftan değil başınızın her tarafından konuşmalarını sağlar!

Sadece bir kulağı kullanarak kişiler iyi duyamaz. Bir normal kulak ve bir "sağır" kulağı olan çocukların, iki normal işiten kulaklı çocuklarla karşılaştırıldığında bir sınıfı tekrar etme ihtimalinin on defa daha fazla olduğuna dair yapılmış araştırmalar vardır. Ayrıca eğer iki kulağınız da da işitme rahatsızlığı varsa ve sadece bir işitme cihazı takıyorsanız, işitme cihazı olmayan kulağın işitme cihazı takan kulağa göre kelime anlama kabiliyetini daha hızlı kaybetme olasılığı olduğunu biliyoruz.

Son olarak...eğer iki kulağınız da işitme cihazından faydalanabiliyorsa, her iki kulağa da takın!

"İşitme" ve "Görüş" iletişimle ne kadar alakalıdır?

Maksimum düzeyde iletişim kurabilmek için her iki kulağınızdan da duymanız hem gözlerinizi hem de kulaklarınızı kullanmanız gerekir. Sadece işitme cihazlarınızı kullanarak iyi iletişim kuramazsınız. Normal iletişimi kolaylaştırmak için konuşan kişinin jestleri ve yüz ifadelerine de dikkat etmeniz gerekir! İletişimi maksimum düzeye çıkarabilmek için konuşan kişiyi izlemeyi unutmayın, konuşan kişiyle dinleyen kişi arasındaki mesafeyi azaltın, arka plan seslerini azaltın veya ortadan kaldırın ve iyi ışıklandırma kullanın. Eğer birisi sizinle TV açıkken ve siz bulaşıkları yıkarken odanın karşı tarafından konuşuyorsa en mükemmel işitme cihazlarına rağmen yeterli iletişim kurmak çok zor olacaktır

İki işitme cihazı neden bir cihazdan daha iyidir?

Kulaklarımızda işitmiyoruz. Şaşırdınız değil mi? Biz aslında girişleri iki kulağımızdan işleyen beynimizde "işitiriz". Bu girişin sentezi, işitme dediğimiz şeydir. Bu işlemde her iki kulağın da eşit derecede veya dengeli bir şekilde işlev görmesi önemlidir. Beyin için iki kulağımızdan eşit olmayan giriş sinyalleriyle kaliteli bir iş yapmak mümkün değildir. Bir işitme kaybı orta derecede bile olsa iki kulaklı işitme cihazları (her biri bir kulakta) değerli ve önemli gelişme sağlar.

Sesin lokalizasyonu, kulaklarımızın her ikisinden dengeli işitmeye bağlıdır. İnsanlar da dahil tüm memeliler, avlanırken gıda bulmak, eş bulmak ve tehlikeleri önlemek için lokalizasyon kullanır. Örneğin bir sokağa adım attığımız ve bir arabanın yaklaştığını duyduğumuz zaman doğa bize hangi yönden geldiğini söyler. Bu şekilde yaklaşan arabanın sesi uzak olan kulaktan daha önce yakın olan kulağa ulaşır ve ses yoğunluğu yakın olan kulakta daha yüksektir. İki kulağın beyne ilettiği sinyallerdeki küçük farklar da arabanın yerini tespit etmemizi sağlar ve potansiyel bir yaşam kurtarma işlevi görür.

Gürültülü yerlerde konuşmanın anlaşılması da dengeli işitmenin başka bir önemli taydaşıdır. Her iki kulaktan eşit işitmeyle beyin arkadan gelen gürültüyü daha etkili bir şekilde baskılayabilir ve bu şekilde konuşmayı daha iyi anlayabiliriz. Etrafta bir çok ses olduğu zaman her iki kulakla işitmemiz, duymak istediğimiz mesajı daha iyi seçmemizi sağlar.

Stereo ses dengeli işitmenin sonucu başka bir faydadır. Daha tam, daha zengin ve doğal ve tam bir ses kalitesine, tek sesli sesle karşılaştırıldığında stereo sesli sesle ulaşılır. Aynısı, Aynı şey tek kulaklı işitmeyle çift kulaklı işitmeyi karşılaştırdığımız zaman da geçerlidir. Dengeli bir durumda iki kulakla, birçok durumda rahat bir dinleme düzeyine erişebilmek için daha az ses gerekir. Her iki taraftan eşit işitmek, konuşmanın sol veya sağ taraf fark etmez hangi taraftan gelirse gelsin daha doğru ve kendinizden emin cevap verebileceğiniz anlamına gelir.

Çift Kulakla işitmenin 10 Avantajı

Güvenlik- Bir kişi sadece bir kulakla işittiği zaman sesin geldiği yerin tespit edilmesindeki zorluk özellikle trafikte tehlikeli olabilir.

Gelişmiş Anlama- Çift kulaklı işitme, size bağımsız sesleri ayırıp anlamanızı sağlar.

Daha geniş İşitme Aralığı- Bir kulakla 10 fitte zorla duyulan bir ses, iki kulakla 40 fit öteden duyulabilir.

Rahat dinleme- tek kulakla dinleme, fiziksel açıdan yorucu ve streslidir.

Her iki kulak aktif kalır- İki kulağında da işitme rahatsızlığı olan bir kişi sadece bir kulağına işitme cihazı taktığı zaman kullanılmayan kulak duyma ve anlama kabiliyetini yitirme eğilimi gösterir. Düzeltilmemiş kulakta duyma ve anlama kabiliyetinin kaybı, zamanında düzeltilmezse kalıcı hale gelebilir.

Yüksek sesleri tamponlar- Ani yüksek sesler, her iki kulak arasında bölündüğü zaman kulak tırmalama etkisinin birçoğunu kaybeder.

Daha iyi ses tespiti- Sadece bir kulakla dinlendiği zaman neredeyse benzer gibi gelen tüm sesler, iki kulakla duyulduğu zaman daha kolay bir şekilde tespit edilebilir.

Daha yumuşak ton kalitesi- Çift kulaklı işitme genelde daha az ses gerektirirken ses ve müziğe doğal bir ses verir.

Her iki taraftan işitme- Doğada da olduğu gibi iki kulakla işitmek, size daha normal bir sosyal yaşamanızı sağlar.

Daha az sesle işitme- Arka plan paraziti daha az bir şekilde daha gürültüsüz duyarsınız..

SGK (Emekli Sandığı, SSK, Bağkur) İşitme Cihazına Ne kadar ödeme Yapıyor?

22.06.2012 SUT ( Sağlık Uygulama Tebliği) ile işitme cihazları için SGK tarafından yapılacak olan geri ödemeler yeniden belirlenmiştir. Yeni SUT'a doğrultusunda SGK tarafından analog işitme cihazı için 150TL (01.09.2012 tarihine kadar ödenecektir.) , dijital trimmerli işitme cihazı için 250TL (31.12.2012 tarihine kadar ödenecektir) ve dijital programlanabilir işitme cihazı için 550TL geri ödeme yapılmaktadır. İlgili tutarlar 0-4 yal için %80, 5-12 yaş için %60 ve 13-18 yaş için %50 oranında arttırılarak uygulanmaktadır.